Mijn favorieten

Erfgoedwet 2016

Met de Erfgoedwet 2016 beschermt de overheid het cultureel erfgoed in Nederland. Vóór 2016 waren er verschillende wetten en regels voor behoud en beheer van cultureel erfgoed. Sinds juli 2016 zijn die allemaal samengegaan in 1 wet.
 

Waarom de nieuwe erfgoedwet?

Elk type cultureel erfgoed heeft eigen werkwijzen en beschermingsmaatregelen. Maar de wetgeving in Nederland hiervoor was versnipperd. Ook moest een aantal regels worden vernieuwd. In de Erfgoedwet zijn bestaande wetten en regelingen gebundeld. Ook staan er regels om belangrijk cultureel erfgoed beter te beschermen en te behouden.
 

Erfgoedwet vervangt wetten en regelingen

De Erfgoedwet heeft 6 wetten en regelingen op het gebied van cultureel erfgoed vervangen:
  • Monumentenwet 1988;
  • Wet verzelfstandiging rijksmuseale diensten;
  • Wet tot behoud van cultuurbezit;
  • Wet tot teruggave cultuurgoederen uit bezet gebied;
  • Uitvoeringswet UNESCO-verdrag 1970 over onrechtmatige invoer, uitvoer of eigendomsoverdracht van cultuurgoederen;
  • Regeling materieel beheer museale voorwerpen.
 

Wat staat er in de Erfgoedwet?

  • wat cultureel erfgoed is;
  • hoe Nederland omgaat met roerend cultureel erfgoed (zoals schilderijen);
  • wie welke verantwoordelijkheden heeft;
  • hoe Nederland daar toezicht op houdt.

De Erfgoedwet gaat over de bescherming van ons cultureel erfgoed. Er is ook erfgoed in ruimtelijke ordening (de leefruimte om ons heen). Hoe Nederland daarmee omgaat staat in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. U leest meer over de Erfgoedwet op de website van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed.
 

Voor wie is de Erfgoedwet?

Gebruikt u cultuurgoederen of ander erfgoed? Of houdt u zich daar in uw werk mee bezig? Dan heeft u te maken met de Erfgoedwet. Dat geldt vooral voor:
  • eigenaren, gebruikers en kopers van cultureel erfgoed;
  • musea en beheerders van de rijkscollectie (een verzameling van ongeveer 140.000 kunstvoorwerpen die eigendom zijn van de Rijksoverheid);
  • archeologen en vrijwilligers in de archeologie;
  • belangenverenigingen, zoals Erfgoedvereniging Heemschut;
  • mensen die werken in de erfgoedsector (bijvoorbeeld museummedewerkers of adviesbureaus);
  • gemeenten, provincies en verschillende onderdelen van de Rijksoverheid.
 

Wat is nieuw in de Erfgoedwet?

Een groot deel van de Erfgoedwet stond al in andere wetten en regelingen. Wat al goed was in een oude wet of regel, staat net zo in de Erfgoedwet. Bijvoorbeeld wetten en regels over het uitvoeren, teruggeven en behouden van beschermde cultuurgoederen. Op een aantal gebieden zorgt de Erfgoedwet wel voor veranderingen.

Er zijn bijvoorbeeld nieuwe regels voor het afstoten van cultuurgoederen door de Rijksoverheid:
  • Als provincies, gemeenten of het Rijk objecten willen verkopen, moeten experts hier eerst een advies over geven.
  • Dit geldt ook voor universiteiten en waterschappen.
  • Alle beheerders van de rijkscollectie houden zich aan dezelfde regels als zij met kunstvoorwerpen omgaan.

Er zijn ook veranderingen op het gebied van archeologie. Bedrijven of organisaties die archeologisch vooronderzoek of opgravingen doen, hebben daarvoor nu een certificaat nodig.
 

Wat staat er in de Erfgoedwet over monumenten?

Aanwijzing van rijksmonumenten

  • De bestaande praktijk en de criteria voor aanwijzing van rijksmonumenten blijven gelijk.
  • Ook in de toekomst komen er slechts een beperkt aantal rijksmonumenten bij.
  • De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed werkt namens de minister van OCW beschermingsprogramma’s uit en betrekt daarbij in een vroeg stadium het cultuurhistorische veld, de wetenschap, gemeenten, provincies en eigenaren.
 

Aanpassing functie rijksmonumentenregister

  • Het rijksmonumentenregister is bedoeld om rijksmonumenten te registreren en niet voor onderbouwing van de beschermde status.
  • De Erfgoedwet bevat hierover een bepaling.
  • Voor het ontsluiten van informatie die kan helpen bij beslissingen over rijksmonumenten ontwikkelt de Rijksdienst een digitale infrastructuur.
 

Bescherming van rijksmonumenten

  • Voor de bescherming van rijksmonumenten blijft veel hetzelfde.
  • Wat wel verandert is dat de vergunningverlening voor archeologische rijksmonumenten overgaat naar de Omgevingswet.
 

Instandhoudingsplicht

  • De instandhoudingsplicht houdt in dat een eigenaar zorgt dat het monument zodanig onderhouden wordt dat instandhouding van het object en de monumentale bouwkundige elementen gewaarborgd is.
 

Subsidie instandhoudingssubsidie woonhuis-rijksmonumenten

Op dinsdag 18 december 2018 heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel Wet fiscale maatregel rijksmonumenten. Dit wetsvoorstel regelt de afschaffing van de fiscale aftrek voor eigenaren van rijksmonumenten per 1 januari 2019. De mogelijkheid om onderhoudskosten voor  rijksmonumenten van de belasting af te trekken komt daarmee per 1 januari 2019 te vervallen. Vanaf 1 januari 2019 is er een vervangende subsidieregeling beschikbaar voor particuliere eigenaren van rijksmonumenten met een woonfunctie: de Instandhoudingssubsidie woonhuis-rijksmonumenten.

Op onze website staat onder financiering en subsidie meer informatie over de vervangende subsidieregeling
 

Interieurensembles

  • Op grond van de Erfgoedwet kan een interieur in samenhang met een rijksmonument worden aangewezen als ensemble wanneer deze samenhang van bijzondere cultuurhistorische of wetenschappelijke betekenis is.
  • Dit is een erkenning voor de groeiende aandacht voor het interieur van monumentale panden. Daarnaast stimuleert de aanwijzing verdere bekendheid, waardering en kennis bij het grote publiek.
 

Meer informatie: